توماس جفرسون و کوروش بزرگ؛ نظم با قدرت حفظ می‌شود و قدرت با حقوق محدود می‌شود

سنت آنگلو – آمریکایی بر یک اصل ساده و مهم استوار است: هرچند حفظ نظم مستلزم برخورداری حکومت از قدرت است، اما آن قدرت هرگز نباید از مرز حقوق بنیادین انسان فراتر رود.

«توماس جفرسون» – از پدران بنیانگذار آمریکا – معتقد بود بهترین راه ایجاد توازن میان اقتدار حکومت و آزادی فردی، استقرار نظامی است که با حقوق مصرح شهروندان مهار شود.

جفرسون علاقه‌ای عمیق به کوروش بزرگ و تصویری که «گزنفون» – مورخ، نویسنده و اندیشمند یونان باستان – در «کوروش‌نامه» از او ترسیم کرده بود داشت. او بارها این اثر را مطالعه کرد و نسخه شخصی‌اش که سرشار از حاشیه‌نویسی و نشانه‌گذاری است، همچنان در «مونتیچلو»، اقامتگاه تاریخی او، نگهداری می‌شود.

گزنفون، کوروش را فرمانروایی آرمانی معرفی می‌کند؛ رهبری که امپراتوری گسترده خود را نه صرفا از راه زور، بلکه از طریق واگذاری اختیار و خویشتنداری سیاسی اداره می‌کرد.

هرچند منشور حقوق آمریکا مستقیما از سنت حقوقی انگلستان، و متفکران عصر روشنگری الهام گرفته است، برخی پژوهشگران میان برخی از اصول مورد دفاع جفرسون و ارزش‌هایی که با میراث کوروش بزرگ پیوند داده می‌شوند، شباهت‌هایی دیده‌اند؛ از جمله آزادی مذهبی، احترام به رسوم محلی و ترجیح مدارا بر اجبار.

برای جفرسون، همان‌گونه که در تصویر گزنفون از کوروش نیز دیده می‌شود، پاسداری از آزادی‌های فردی نه امتیازی از سوی حکومت، بلکه یکی از شروط مشروعیت حکومت بود.

میراث کوروش یادآور می‌شود حکومت باید آن‌قدر قدرت داشته باشد که نظم را حفظ کند، اما نه آن‌قدر که آزادی را از میان ببرد.

برای ایرانیان، این میراث صرفا موضوعی تاریخی نیست. اگرچه جمهوری اسلامی به صورت سیستماتیک به میراث ایران باستان بی‌اعتنایی کرد و علی خامنه‌ای بارها به کوروش بزرگ توهین کرد اما با این حال، علاقه ایرانیان به کوروش بزرگ نشان می‌دهد که این سنت تاریخی همچنان زنده است.

حکومت قانون، آزادی و احترام به شأن انسان مفاهیمی بیگانه با تاریخ ایران نیستند.

وفا فنایی

-—

وفا فنایی پژوهشگر ایرانی‌-آمریکایی در حوزه سیاست‌گذاری و روابط بین‌الملل است. او کارشناسی علوم سیاسی را از دانشگاه «چپمن» در کالیفرنیا و کارشناسی ارشد سیاست‌گذاری اجتماعی را در دانشگاه پپرداین در همان ایالت به پایان رسانده است. فنایی هم‌اکنون دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل در دانشگاه جرج‌تاون در شهر واشنگتن دی‌سی است. او همچنین در سازمان NUFDI فعالیت می‌کند.